Leestijd

Automatisch afwijzen op een assessmentscore, wat artikel 22 AVG van je vraagt

Geldt artikel 22 AVG bij een automatische afwijzing op een assessmentscore?
Alleen als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan. Het besluit moet uitsluitend geautomatiseerd zijn, zonder dat een mens de uitkomst werkelijk kan terugdraaien, en het moet de kandidaat aanzienlijk raken. Een afwijzing die iemand de toegang tot een baan ontzegt, telt als zo'n gevolg.

Gebruik je een online assessment om voor te selecteren, en zorgt een score onder de grens voor een automatische afwijzing, dan is de vraag niet of je automatiseert maar hoe. "Ja, want er zit techniek in" is geen antwoord op de vraag of artikel 22 geldt. Dit artikel loopt de toets met je langs, laat zien wat je moet regelen als het artikel wel van toepassing is, en geeft de teksten waarmee je de kandidaat informeert.

Bedoeld voor recruitmentmanagers, HR-verantwoordelijken en talent acquisition teams die met assessments voorselecteren op een scoredrempel. Wat je nodig hebt is zicht op je ATS-proces en op het punt waar een afgewezen kandidaat zijn definitieve bericht krijgt. Reken op 30 tot 45 minuten voor de toets en een eerste versie van je waarborgen.

Stap 1, toets of artikel 22 AVG van toepassing is

Artikel 22 AVG geeft iemand het recht niet te worden onderworpen aan "een uitsluitend op geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, gebaseerd besluit waaraan voor hem rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hem anderszins in aanmerkelijke mate treft". Twee voorwaarden moeten allebei waar zijn. Loop ze in volgorde af.

Voorwaarde 1, is het besluit uitsluitend geautomatiseerd?

Beantwoord deze drie vragen voordat je verdergaat.

  1. Kijkt een recruiter of hiring manager echt naar het dossier voordat de afwijzing definitief wordt?
  2. Kan die persoon de score of het advies van het systeem overrulen?
  3. Heeft hij daar genoeg tijd, informatie en werkelijke bevoegdheid voor, of zet hij in de praktijk alleen een handtekening onder wat het systeem al had besloten?

Ziet een mens de score pas nadat het afwijzingsbericht al verstuurd is, of sluit een lage score de sollicitatie automatisch zonder tussenstap, dan is het besluit uitsluitend geautomatiseerd.

Die derde vraag is waar het meestal misgaat. In je ATS op "afwijzen bevestigen" klikken terwijl je alleen naar een stoplichtje kijkt, is geen betekenisvolle menselijke tussenkomst. De richtsnoeren van de EDPB over geautomatiseerde individuele besluitvorming en profilering zijn daar duidelijk over. De tussenkomst moet echt zijn, geen formaliteit bovenop een uitkomst die al vaststond.

Voorwaarde 2, raakt de afwijzing de kandidaat aanzienlijk?

Van rechtsgevolgen is sprake als er bijvoorbeeld een contractueel recht op het spel staat. In recruitment is de andere variant relevanter, namelijk een besluit dat iemand anderszins in aanmerkelijke mate treft. Het Hof van Justitie bevestigde op 7 december 2023 in zaak C-634/21 (SCHUFA Holding e.a. / OQ tegen Land Hessen) dat het geautomatiseerd vaststellen van een waarschijnlijkheidsscore onder artikel 22 kan vallen, wanneer een derde partij daar zijn besluit op baseert.

Wijs je een kandidaat af op een scoredrempel, dan komt hij geen ronde verder. Daarmee blokkeer je zijn toegang tot een baan. Toezichthouders en juridische literatuur beschouwen dat als aanmerkelijk. Stuurt jouw proces een automatische afwijzing na een score onder de grens, dan is aan deze voorwaarde vrijwel zeker voldaan.

De uitkomst van de toets.

  • Aan beide voorwaarden voldaan. Artikel 22 geldt, ga door naar stap 2.
  • Aan een of beide voorwaarden niet voldaan. Artikel 22 geldt waarschijnlijk niet. Leg vast waarom je tot die conclusie komt en toets opnieuw zodra je proces verandert.

Stap 2, bepaal je grondslag voor het geautomatiseerde besluit

Geldt artikel 22, dan is het uitgangspunt een verbod. Je mag alleen doorgaan op een van drie uitzonderingen.

  1. Het besluit is noodzakelijk voor het sluiten of uitvoeren van een overeenkomst met de kandidaat.
  2. De kandidaat heeft uitdrukkelijke toestemming gegeven. Let op, in een sollicitatieproces is dat lastig, want toestemming moet vrij gegeven zijn en de verhouding is ongelijk.
  3. Het besluit is toegestaan op grond van Unierecht of nationaal recht.

Noodzaak voor de overeenkomst is in voorselectie de uitzondering waar het vaakst op wordt geleund. Leg vast op welke je je beroept. Die vastlegging heb je nodig zodra een kandidaat het besluit aanvecht of de Autoriteit Persoonsgegevens ernaar vraagt.

Stap 3, richt de drie verplichte waarborgen in

Geldt een uitzondering, dan schrijft artikel 22 drie waarborgen voor. Het recht op menselijke tussenkomst, het recht om je standpunt kenbaar te maken en het recht om het besluit aan te vechten. Elk daarvan vraagt om een werkende inrichting, niet om een zin in je privacybeleid.

Menselijke tussenkomst

Wijs een rol aan die de herbeoordeling doet, bijvoorbeeld de lead recruiter of de hiring manager van de vacature. Die persoon krijgt het volledige assessmentrapport, de score en alles wat de kandidaat zelf heeft aangeleverd. Hij moet de uitkomst kunnen terugdraaien en de kandidaat terug in het proces kunnen zetten. Bouw dat als een benoemde stap in je ATS, niet als een escalatie die je per geval verzint.

Standpunt kenbaar maken

Voordat de beoordelaar een besluit neemt, moet de kandidaat context kunnen aanleveren. Denk aan een technisch probleem tijdens het assessment, of omstandigheden die de score hebben beïnvloed. Maak daar een eenvoudig kanaal voor, een mailadres, een formulier of een antwoordmogelijkheid in je berichtenstroom, en zorg dat de beoordelaar die informatie ziet voordat hij beslist.

Het besluit aanvechten

Dit staat los van de eerste herbeoordeling. Is de kandidaat het oneens met de uitkomst daarvan, dan heeft hij een volgende route nodig. Dat kan via je functionaris gegevensbescherming of via een formele klachtenprocedure. Waar het om gaat is dat die route losstaat van het pad waarin het geautomatiseerde besluit is genomen.

Stap 4, schrijf je berichten aan de kandidaat

Geldt artikel 22, dan moet je de kandidaat informeren. Neem een passage op in je sollicitatieformulier of privacyverklaring. Hieronder staan teksten die je kunt overnemen.

Passage voor je privacyverklaring of sollicitatieformulier

"In sommige stappen van onze sollicitatieprocedure gebruiken we een geautomatiseerde assessmentscore om te beoordelen of je bij de functie past. Wordt een besluit uitsluitend op die geautomatiseerde verwerking gebaseerd, en heeft dat rechtsgevolgen voor je of treft het je anderszins in aanmerkelijke mate, dan heb je het recht om een menselijke herbeoordeling te vragen, om aanvullende informatie of context aan te leveren voordat die herbeoordeling wordt afgerond, en om het besluit aan te vechten. Neem daarvoor binnen [X] werkdagen na je afwijzing contact op via [mailadres recruiter]."

Automatisch afwijzingsbericht voor WhatsApp of webchat

"Bedankt voor het maken van het assessment. Op basis van de uitslag gaan we niet verder met je sollicitatie voor [functie]. Op grond van artikel 22 AVG kun je vragen om een menselijke herbeoordeling van dit besluit. Reageer daarvoor op dit bericht of mail naar [adres], binnen [X] werkdagen. Vermeld je naam, de functie waarop je hebt gesolliciteerd, de datum van dit bericht en alles wat je wilt dat de beoordelaar meeweegt."

Velden voor het herbeoordelingsformulier

  • Volledige naam en e-mailadres
  • Functie en vacaturenummer
  • Datum en tijd waarop de afwijzing binnenkwam
  • Reden voor het verzoek om herbeoordeling, vrij in te vullen
  • Aanvullende context voor de beoordelaar, optioneel

Interne afspraken voor recruiters

Bevestig de ontvangst van een verzoek binnen 2 werkdagen. Rond de herbeoordeling binnen 5 werkdagen na die bevestiging af. Communiceer de uitkomst schriftelijk. Leg het verzoek vast, plus wie het heeft beoordeeld, wat die persoon heeft meegewogen en wat eruit kwam, in je ATS of in een apart dossier.

Stap 5, loop de randgevallen in je proces na

Check deze vier situaties tegen je huidige inrichting voordat je je compliance afvinkt.

  • Scoredrempels die stilletjes blokkeren. Krijgt een kandidaat onder de grens gewoon geen bericht meer, dan is dat een afwijzing zonder kennisgeving. Dat moet je oplossen.
  • Meerstapsprocessen waarin een vroege stap beslissend is. Bepaalt een geautomatiseerde voorselectie wie een recruiter ooit te zien krijgt, dan valt het echte besluit eerder dan je denkt.
  • Automatische berichten die neerkomen op een afwijzing. Een chatbot of WhatsApp-bericht met "we gaan niet verder met je sollicitatie" is een afwijzing, wat er daarna in je ATS ook gebeurt.
  • Afspraken met leveranciers. Werk je met een extern assessmentplatform, controleer dan of je verwerkersovereenkomst artikel 22-verzoeken dekt en of de leverancier een herbeoordelingsproces ondersteunt.

Gebruik je SmartChat en de assessments van Selection Lab, breng dan precies in kaart waar in je ingerichte flow het definitieve afwijzingsmoment zit. De kandidaatreis loopt van intake via chat naar assessment, rolmatch en uitnodiging, en kandidaatdata wordt binnen de EU verwerkt in Frankfurt. Waar de automatisering kandidaten zelf doorzet naar een gesprek, wordt de artikel 22-vraag het scherpst bij de uitgang voor wie niet doorgaat. Controleer bij je implementatie of de menselijke tussenkomst daar actief staat.

Over de bredere privacykant lees je meer in onze blog over de AVG en AI in recruitment. Over de eisen aan het systeem zelf gaat onze blog over de EU AI Act en recruitment.

Veelgestelde vragen over artikel 22 AVG en automatisch afwijzen

Mag ik een kandidaat automatisch afwijzen op een assessmentscore?
Niet zonder waarborgen. Is het besluit uitsluitend geautomatiseerd en raakt het de kandidaat aanzienlijk, dan geldt artikel 22 AVG. Je hebt dan een grondslag nodig plus het recht op menselijke tussenkomst, het recht om je standpunt kenbaar te maken en het recht om het besluit aan te vechten.

Wanneer is een besluit uitsluitend geautomatiseerd?
Als er geen mens is die de uitkomst met genoeg tijd, informatie en bevoegdheid kan terugdraaien voordat die definitief wordt. Een recruiter die op basis van een stoplichtje op afwijzen klikt, telt niet als betekenisvolle menselijke tussenkomst.

Telt een afwijzing op een assessmentscore als een aanmerkelijk gevolg?
Vrijwel altijd. De kandidaat komt geen ronde verder en verliest daarmee toegang tot de baan. Het Hof van Justitie bevestigde op 7 december 2023 in zaak C-634/21 dat een geautomatiseerd vastgestelde waarschijnlijkheidsscore onder artikel 22 kan vallen als een derde partij daarop zijn besluit baseert.

Kan ik toestemming van de kandidaat als grondslag gebruiken?
In theorie wel, in de praktijk zelden. Toestemming moet vrij gegeven zijn en de verhouding tussen werkgever en sollicitant is ongelijk. Noodzaak voor het sluiten of uitvoeren van een overeenkomst is in voorselectie meestal de passender grondslag.

Wat moet ik vastleggen over een geautomatiseerde afwijzing?
Welke uitzondering je gebruikt, wie de herbeoordeling doet, wat die persoon heeft meegewogen en wat de uitkomst was. Leg dat per verzoek vast in je ATS of in een apart dossier, zodat je het kunt laten zien als een kandidaat het besluit aanvecht of de Autoriteit Persoonsgegevens ernaar vraagt.

Conclusie

Artikel 22 AVG verbiedt automatisering in je selectieproces niet. Het verbiedt wel dat een score in zijn eentje iemands sollicitatie beëindigt. De toets is kort. Is het besluit uitsluitend geautomatiseerd, en raakt het de kandidaat aanzienlijk? Dan heb je een grondslag nodig en drie waarborgen die echt werken.

Test je inrichting daarna met een proefgeval. Zet een afwijzing in gang, controleer of het bericht met de juiste passage aankomt, dien via je eigen formulier een verzoek om herbeoordeling in en kijk of dat bij de juiste persoon terechtkomt met de juiste informatie. Leg de uitkomst vast en zet een herinnering om opnieuw te testen zodra je assessmentconfiguratie of je ATS-proces verandert.

Voor de tekst en de uitleg zelf blijven de richtsnoeren van de EDPB over geautomatiseerde individuele besluitvorming en profilering en artikel 22 AVG de bron.

FAQ

Kunnen game-based assessments de diversiteit in het wervingsproces bevorderen?

Ja, game-based assessments kunnen de diversiteit bevorderen door de focus te leggen op vaardigheden en gedrag in plaats van op traditionele criteria zoals cv's, die onbewuste vooroordelen kunnen bevatten. Hierdoor krijgen kandidaten met uiteenlopende achtergronden een gelijke kans om hun potentieel te demonstreren.

Wat is een game-based assessment?

Een game-based assessment is een testmethode die gebruikmaakt van spelmechanismen om de vaardigheden, competenties en persoonlijkheidskenmerken van kandidaten te evalueren. Tijdens het spelen van deze games worden verschillende aspecten, zoals probleemoplossend vermogen, cognitieve capaciteiten en gedrag onder druk, op een interactieve manier beoordeeld.

Wat zijn de voordelen van game-based assessments?

Game-based assessments kunnen een interactieve en boeiende ervaring bieden voor kandidaten, wat voor bepaalde doelgroepen kan bijdragen aan een positiever beeld van het sollicitatieproces. Voor werkgevers kunnen deze assessments diepgaand inzicht geven in zowel cognitieve als gedragsmatige kwaliteiten op een manier die traditionele tests mogelijk niet bieden. Daarnaast kunnen ze de kans op sociaal wenselijk gedrag verminderen, omdat kandidaten in een game-omgeving vaak meer authentiek en spontaan reageren.

Hoe betrouwbaar zijn game-based assessments vergeleken met traditionele tests?

Als ze goed ontworpen zijn, kunnen game-based assessments even betrouwbaar en in sommige gevallen zelfs betrouwbaarder zijn dan traditionele tests, omdat ze een breed scala aan gedragsindicatoren en cognitieve vaardigheden meten in een dynamische setting. Er is echter wel een groot verschil in kwaliteit tussen de verschillende game-based assessments, dus let hier goed op.

Hoe werkt een game-based assessment?

Bij een game-based assessment nemen kandidaten deel aan interactieve spellen die zijn ontworpen om specifieke vaardigheden en gedragingen te meten. Tijdens het spel wordt niet alleen het eindresultaat geanalyseerd, maar ook hoe de kandidaat beslissingen neemt, reageert op uitdagingen en omgaat met verschillende scenario's. Deze observaties geven inzicht in hun denkprocessen en gedragspatronen.

Zijn game-based assessments wetenschappelijk onderbouwd?

Het grote nadeel van game based assessments is dat ze relatief nieuw zijn, dus dat veel game-based assessments nog niet tot nauwelijks onderzocht zijn door onafhankelijke onderzoekers. Veel partijen halen hun eigen onderzoek(en) aan, maar dit is zelden onafhankelijk getoetst. Zonder onafhankelijk onderzoek kun je de betrouwbaarheid van game based assessments niet zeker weten. Wees je hiervan bewust bij het selecteren van het best passende assessment.

Hoe kunnen game-based assessments bijdragen aan een betere kandidaatervaring?

Dit verschilt sterk per doelgroep. Doordat game-based assessments speels en interactief zijn, ervaren bepaalde groepen kandidaten minder stress dan bij traditionele tests. Onderzoek toont aan dat bepaalde doelgroepen (met name kandidaten boven de 35 jaar) juist meer stress ervaren van een game. Ook komt uit onderzoek dat mannen games als positiever ervaren dan vrouwen.

Kun je game-based assessments oefenen?

Hoewel je je kunt vertrouwd maken met het type games dat wordt gebruikt, zijn game-based assessments moeilijk specifiek te oefenen. Ze zijn ontworpen om natuurlijke reacties en authentiek gedrag te meten, waardoor repetitieve oefening minder invloed heeft op de uitkomst dan bij traditionele tests.

Zullen game-based assessments traditionele tests vervangen in de toekomst?

Het is waarschijnlijk dat game-based assessments een grotere rol zullen spelen in toekomstige wervingsprocessen, maar een volledige vervanging van traditionele tests is onzeker. Beide methoden kunnen elkaar aanvullen en worden ingezet afhankelijk van de specifieke eisen van de functie en de voorkeuren van het bedrijf.

Hoe worden de resultaten van een game-based assessment geanalyseerd en geïnterpreteerd?

De resultaten van een game-based assessment worden geanalyseerd op basis van vooraf vastgestelde parameters zoals probleemoplossend vermogen, reactietijd en gedrag onder druk. Geavanceerde algoritmen verzamelen en verwerken automatisch de data om een objectieve en betrouwbare beoordeling van de competenties en vaardigheden van de kandidaat te bieden.

Welke vaardigheden worden gemeten in een game-based assessment?

Game-based assessments meten een breed scala aan vaardigheden. Ze evalueren bijvoorbeeld het probleemoplossend vermogen, het aanpassingsvermogen, de besluitvorming onder druk, samenwerking en emotionele intelligentie van een kandidaat. Afhankelijk van het specifieke ontwerp kunnen ook cognitieve vaardigheden zoals geheugen, aandacht en patroonherkenning worden beoordeeld.

Hoe lang duurt een game-based assessment?

De duur van een game-based assessment varieert, maar meestal duurt het tussen de 15 en 60 minuten. Dit hangt af van de complexiteit van de game en het aantal vaardigheden dat wordt gemeten. Vaak zijn deze assessments korter en interactiever dan traditionele tests, wat kan bijdragen aan een speelse kandidaatervaring.

Zijn game-based assessments geschikt voor alle functies?

Game-based assessments zijn vooral geschikt voor functies waarbij cognitieve flexibiliteit, creativiteit, probleemoplossend vermogen en interpersoonlijke vaardigheden cruciaal zijn. Voor zeer technische of specialistische rollen kunnen aanvullende tests of evaluaties nodig zijn om specifieke kennis en expertise te meten.

Wat is het verschil tussen een game-based assessment en een gamified assessment?

Het verschil tussen een game-based assessment en een gamified assessment ligt in de mate waarin speltechnieken worden geïntegreerd. Bij een gamified assessment worden traditionele tests verrijkt met spelelementen om de betrokkenheid te vergroten, terwijl bij een game-based assessment de game zelf het primaire instrument is voor evaluatie. In een game-based assessment worden kandidaten beoordeeld op basis van hun interactie binnen de game, die is ontworpen om specifieke competenties te meten.

FAQ

Hoe kan ik het retentiepercentage van mijn bedrijf verbeteren?

Het retentiepercentage kan worden verbeterd door te investeren in de ontwikkeling en tevredenheid van medewerkers. Dit omvat het aanbieden van trainingen, carrièrekansen en erkenning voor hun bijdragen. Een open communicatiecultuur en aandacht voor werk-privébalans kunnen eveneens bijdragen aan hogere retentie. Daarnaast kan het bieden van concurrerende arbeidsvoorwaarden en het betrekken van medewerkers bij besluitvorming de loyaliteit versterken.

Wat zijn de voordelen van doorgroeimogelijkheden voor personeelsbehoud?

Doorgroeimogelijkheden kunnen het behoud van personeel bevorderen door medewerkers een gevoel van richting en motivatie te geven. Wanneer zij de kans krijgen om te leren en zich professioneel te ontwikkelen binnen het bedrijf, voelen zij zich gewaardeerd, wat hun loyaliteit vergroot. Dit kan voorkomen dat ze vertrekken om elders betere kansen te zoeken.

Wat zijn de belangrijkste factoren die personeelsretentie beïnvloeden?

Belangrijke factoren die personeelsretentie beïnvloeden zijn onder meer salaris en secundaire arbeidsvoorwaarden, mogelijkheden voor professionele ontwikkeling, werk-privébalans, bedrijfscultuur en de relatie met leidinggevenden. Medewerkers blijven vaak langer wanneer ze zich gewaardeerd, uitgedaagd en ondersteund voelen in hun werkomgeving.

Waarom is personeelsretentie zo belangrijk voor organisaties?

Personeelsretentie is belangrijk omdat het helpt bij het verminderen van kosten voor werving en training van nieuwe medewerkers, en bijdraagt aan het behoud van kennis en ervaring binnen de organisatie. Een hoge retentie zorgt ook voor continuïteit binnen teams, wat kan leiden tot een stabielere bedrijfscultuur, hogere klanttevredenheid en verbeterde bedrijfsresultaten.

Welke wervingsstrategieën helpen bij het verhogen van retentie?

Wervingsstrategieën die de retentie kunnen verhogen, omvatten het identificeren van kandidaten die passen bij de bedrijfscultuur, het gebruik van assessments om soft skills te evalueren en het bieden van transparantie over rolverwachtingen tijdens het sollicitatieproces. Medewerkers die zich verbonden voelen met de organisatie en duidelijkheid hebben over hun functie, zijn geneigd langer te blijven.

Hoe kan een goed onboardingsproces bijdragen aan hogere retentie?

Een effectief onboardingsproces kan bijdragen aan hogere retentie door nieuwe medewerkers te helpen zich snel aan te passen aan hun rol, de bedrijfscultuur en de verwachtingen. Door vanaf het begin ondersteuning en duidelijke informatie te bieden, wordt hun betrokkenheid vergroot en de kans verkleind dat ze vroegtijdig vertrekken vanwege gevoelens van overweldiging of gebrek aan begeleiding.

Wat is de rol van bedrijfscultuur in het behoud van personeel?

De bedrijfscultuur speelt een cruciale rol in het behoud van personeel. Wanneer medewerkers zich gehoord, gewaardeerd en verbonden voelen met de waarden en normen van het bedrijf, is de kans groter dat ze blijven. Een positieve cultuur die samenwerking, respect en persoonlijke groei stimuleert, kan de motivatie en tevredenheid van medewerkers aanzienlijk vergroten.

Hoe kunnen leiderschap en managementstijl de retentie beïnvloeden?

Leiderschap en managementstijl hebben een significante invloed op retentie. Leiders die hun team inspireren, ondersteunen en coachen, kunnen de betrokkenheid en tevredenheid van medewerkers verhogen. Het bieden van autonomie en vertrouwen kan leiden tot hogere loyaliteit, terwijl een inefficiënte of negatieve managementstijl kan bijdragen aan ontevredenheid en verhoogd personeelsverloop.

Wat is het belang van erkenning en beloningen voor personeelsbehoud?

Erkenning en beloningen spelen een belangrijke rol in personeelsbehoud door medewerkers te laten zien dat hun werk wordt gewaardeerd. Dit kan hun motivatie en loyaliteit verhogen. Naast financiële beloningen kunnen ook complimenten, promoties en andere vormen van erkenning bijdragen aan tevredenheid en het behouden van personeel.

Welke rol speelt werk-privébalans in het verhogen van retentie?

Een evenwichtige werk-privébalans speelt een belangrijke rol in het verhogen van retentie. Door stress te verminderen en werktevredenheid te vergroten, blijven medewerkers vaak langer bij het bedrijf. Initiatieven zoals flexibele werktijden, mogelijkheden voor thuiswerken en respect voor persoonlijke tijd kunnen bijdragen aan deze balans.

Wat betekent retentie verhogen binnen een bedrijf?

Retentie verhogen binnen een bedrijf houdt in dat je strategieën implementeert om medewerkers langer aan de organisatie te binden. Dit kan door het verbeteren van werktevredenheid, het aanbieden van doorgroeimogelijkheden en het bevorderen van een positieve en ondersteunende bedrijfscultuur.

Hoe meet ik het succes van mijn retentiestrategie?

Het succes van een retentiestrategie kan worden gemeten door het bijhouden van retentiepercentages en verloopcijfers, en door inzichten te verkrijgen uit exitgesprekken. Daarnaast kunnen enquêtes over medewerkerstevredenheid en feedback uit evaluatiegesprekken waardevolle informatie bieden over de effectiviteit van de toegepaste strategieën.

Wat zijn de kosten van een laag retentiepercentage?

Een laag retentiepercentage kan aanzienlijke kosten met zich meebrengen, zoals verhoogde uitgaven voor werving en training van nieuwe medewerkers. Bovendien kan het verlies van ervaren personeel leiden tot lagere productiviteit, verminderde kennisoverdracht en een negatieve invloed op de bedrijfscultuur.

Hoe kan ik medewerkersbetrokkenheid verhogen?

Om medewerkersbetrokkenheid te verhogen, kun je hen betrekken bij besluitvormingsprocessen, regelmatig om hun feedback vragen en erkenning geven voor hun bijdragen. Het aanbieden van ontwikkelingsmogelijkheden en het onderhouden van transparante communicatie kunnen eveneens bijdragen aan een grotere betrokkenheid.

Hoe kan technologie helpen bij het verbeteren van personeelsretentie?

Technologie kan een hulpmiddel zijn bij het verbeteren van personeelsretentie door het faciliteren van communicatie, feedback en ontwikkeling. Door gebruik te maken van online platforms voor training, erkenning en evaluatie, kunnen bedrijven een meer betrokken en tevreden personeelsbestand creëren.

FAQ

Hoe lang duurt het om de tool te doorlopen?

Minder dan 10 minuten. Je doorloopt 30 vragen en krijgt daarna een overzicht van waar je op moet letten bij je volgende assessmentplatform.

Helpt deze checklist bij het vergelijken van assessmentaanbieders?

Ja. Doordat je scherp krijgt wat voor jouw team echt belangrijk is, wordt het vergelijken van functionaliteit, prijs en sterke punten van aanbieders eenvoudiger en strategischer.

Hoe gebruik ik deze checklist zonder formele RFI?

De checklist is net zo waardevol voor een interne evaluatie, voor het verkennen van nieuwe tools of voor het verbeteren van je huidige selectieproces, ook als je geen RFI of RFQ uitzet.

Waar moet je op letten bij een modern assessmentplatform?

Geef voorrang aan platformen met een gebruiksvriendelijk ontwerp, goede werking op mobiel, sterke analytics, koppelingen met je ATS en inclusieve functionaliteit zoals ondersteuning voor neurodiversiteit.

Welke soorten assessments zijn in 2026 relevant?

De sterkste platformen combineren capaciteitentesten, situational judgement tests, gedragsassessments en voorspellende AI, zodat je een kandidaat completer beoordeelt dan met één los instrument.

Voor wie is een assessmentchecklist bedoeld?

Voor HR-professionals, hiring managers en inkoopteams die oplossingen voor voorselectie beoordelen, en in het bijzonder voor wie AI-gestuurde of compliance-gedreven assessmentplatformen met elkaar vergelijkt.

Hoe helpt deze checklist bij een RFI of RFQ voor assessments?

Met de checklist breng je je eisen scherp in kaart, zodat je met vertrouwen een Request for Information of Request for Quotation voor assessmenttools kunt opstellen of beantwoorden.

Wat is een assessmenttool in werving en selectie?

Een assessmenttool beoordeelt de vaardigheden, het gedrag en de match van kandidaten tijdens het wervingsproces. Daarmee onderbouw je aannamebeslissingen beter en verloopt de voorselectie soepeler.

Game-based assessment packs

← Blog

Automatisch afwijzen op een assessmentscore, wat artikel 22 AVG van je vraagt

Twee voorwaarden bepalen of artikel 22 AVG geldt bij een automatische afwijzing. Zo toets je het.
Joeri Everaers
COO en co-founder
Leestijd: ca.

Geldt artikel 22 AVG bij een automatische afwijzing op een assessmentscore?
Alleen als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan. Het besluit moet uitsluitend geautomatiseerd zijn, zonder dat een mens de uitkomst werkelijk kan terugdraaien, en het moet de kandidaat aanzienlijk raken. Een afwijzing die iemand de toegang tot een baan ontzegt, telt als zo'n gevolg.

Gebruik je een online assessment om voor te selecteren, en zorgt een score onder de grens voor een automatische afwijzing, dan is de vraag niet of je automatiseert maar hoe. "Ja, want er zit techniek in" is geen antwoord op de vraag of artikel 22 geldt. Dit artikel loopt de toets met je langs, laat zien wat je moet regelen als het artikel wel van toepassing is, en geeft de teksten waarmee je de kandidaat informeert.

Bedoeld voor recruitmentmanagers, HR-verantwoordelijken en talent acquisition teams die met assessments voorselecteren op een scoredrempel. Wat je nodig hebt is zicht op je ATS-proces en op het punt waar een afgewezen kandidaat zijn definitieve bericht krijgt. Reken op 30 tot 45 minuten voor de toets en een eerste versie van je waarborgen.

Stap 1, toets of artikel 22 AVG van toepassing is

Artikel 22 AVG geeft iemand het recht niet te worden onderworpen aan "een uitsluitend op geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, gebaseerd besluit waaraan voor hem rechtsgevolgen zijn verbonden of dat hem anderszins in aanmerkelijke mate treft". Twee voorwaarden moeten allebei waar zijn. Loop ze in volgorde af.

Voorwaarde 1, is het besluit uitsluitend geautomatiseerd?

Beantwoord deze drie vragen voordat je verdergaat.

  1. Kijkt een recruiter of hiring manager echt naar het dossier voordat de afwijzing definitief wordt?
  2. Kan die persoon de score of het advies van het systeem overrulen?
  3. Heeft hij daar genoeg tijd, informatie en werkelijke bevoegdheid voor, of zet hij in de praktijk alleen een handtekening onder wat het systeem al had besloten?

Ziet een mens de score pas nadat het afwijzingsbericht al verstuurd is, of sluit een lage score de sollicitatie automatisch zonder tussenstap, dan is het besluit uitsluitend geautomatiseerd.

Die derde vraag is waar het meestal misgaat. In je ATS op "afwijzen bevestigen" klikken terwijl je alleen naar een stoplichtje kijkt, is geen betekenisvolle menselijke tussenkomst. De richtsnoeren van de EDPB over geautomatiseerde individuele besluitvorming en profilering zijn daar duidelijk over. De tussenkomst moet echt zijn, geen formaliteit bovenop een uitkomst die al vaststond.

Voorwaarde 2, raakt de afwijzing de kandidaat aanzienlijk?

Van rechtsgevolgen is sprake als er bijvoorbeeld een contractueel recht op het spel staat. In recruitment is de andere variant relevanter, namelijk een besluit dat iemand anderszins in aanmerkelijke mate treft. Het Hof van Justitie bevestigde op 7 december 2023 in zaak C-634/21 (SCHUFA Holding e.a. / OQ tegen Land Hessen) dat het geautomatiseerd vaststellen van een waarschijnlijkheidsscore onder artikel 22 kan vallen, wanneer een derde partij daar zijn besluit op baseert.

Wijs je een kandidaat af op een scoredrempel, dan komt hij geen ronde verder. Daarmee blokkeer je zijn toegang tot een baan. Toezichthouders en juridische literatuur beschouwen dat als aanmerkelijk. Stuurt jouw proces een automatische afwijzing na een score onder de grens, dan is aan deze voorwaarde vrijwel zeker voldaan.

De uitkomst van de toets.

  • Aan beide voorwaarden voldaan. Artikel 22 geldt, ga door naar stap 2.
  • Aan een of beide voorwaarden niet voldaan. Artikel 22 geldt waarschijnlijk niet. Leg vast waarom je tot die conclusie komt en toets opnieuw zodra je proces verandert.

Stap 2, bepaal je grondslag voor het geautomatiseerde besluit

Geldt artikel 22, dan is het uitgangspunt een verbod. Je mag alleen doorgaan op een van drie uitzonderingen.

  1. Het besluit is noodzakelijk voor het sluiten of uitvoeren van een overeenkomst met de kandidaat.
  2. De kandidaat heeft uitdrukkelijke toestemming gegeven. Let op, in een sollicitatieproces is dat lastig, want toestemming moet vrij gegeven zijn en de verhouding is ongelijk.
  3. Het besluit is toegestaan op grond van Unierecht of nationaal recht.

Noodzaak voor de overeenkomst is in voorselectie de uitzondering waar het vaakst op wordt geleund. Leg vast op welke je je beroept. Die vastlegging heb je nodig zodra een kandidaat het besluit aanvecht of de Autoriteit Persoonsgegevens ernaar vraagt.

Stap 3, richt de drie verplichte waarborgen in

Geldt een uitzondering, dan schrijft artikel 22 drie waarborgen voor. Het recht op menselijke tussenkomst, het recht om je standpunt kenbaar te maken en het recht om het besluit aan te vechten. Elk daarvan vraagt om een werkende inrichting, niet om een zin in je privacybeleid.

Menselijke tussenkomst

Wijs een rol aan die de herbeoordeling doet, bijvoorbeeld de lead recruiter of de hiring manager van de vacature. Die persoon krijgt het volledige assessmentrapport, de score en alles wat de kandidaat zelf heeft aangeleverd. Hij moet de uitkomst kunnen terugdraaien en de kandidaat terug in het proces kunnen zetten. Bouw dat als een benoemde stap in je ATS, niet als een escalatie die je per geval verzint.

Standpunt kenbaar maken

Voordat de beoordelaar een besluit neemt, moet de kandidaat context kunnen aanleveren. Denk aan een technisch probleem tijdens het assessment, of omstandigheden die de score hebben beïnvloed. Maak daar een eenvoudig kanaal voor, een mailadres, een formulier of een antwoordmogelijkheid in je berichtenstroom, en zorg dat de beoordelaar die informatie ziet voordat hij beslist.

Het besluit aanvechten

Dit staat los van de eerste herbeoordeling. Is de kandidaat het oneens met de uitkomst daarvan, dan heeft hij een volgende route nodig. Dat kan via je functionaris gegevensbescherming of via een formele klachtenprocedure. Waar het om gaat is dat die route losstaat van het pad waarin het geautomatiseerde besluit is genomen.

Stap 4, schrijf je berichten aan de kandidaat

Geldt artikel 22, dan moet je de kandidaat informeren. Neem een passage op in je sollicitatieformulier of privacyverklaring. Hieronder staan teksten die je kunt overnemen.

Passage voor je privacyverklaring of sollicitatieformulier

"In sommige stappen van onze sollicitatieprocedure gebruiken we een geautomatiseerde assessmentscore om te beoordelen of je bij de functie past. Wordt een besluit uitsluitend op die geautomatiseerde verwerking gebaseerd, en heeft dat rechtsgevolgen voor je of treft het je anderszins in aanmerkelijke mate, dan heb je het recht om een menselijke herbeoordeling te vragen, om aanvullende informatie of context aan te leveren voordat die herbeoordeling wordt afgerond, en om het besluit aan te vechten. Neem daarvoor binnen [X] werkdagen na je afwijzing contact op via [mailadres recruiter]."

Automatisch afwijzingsbericht voor WhatsApp of webchat

"Bedankt voor het maken van het assessment. Op basis van de uitslag gaan we niet verder met je sollicitatie voor [functie]. Op grond van artikel 22 AVG kun je vragen om een menselijke herbeoordeling van dit besluit. Reageer daarvoor op dit bericht of mail naar [adres], binnen [X] werkdagen. Vermeld je naam, de functie waarop je hebt gesolliciteerd, de datum van dit bericht en alles wat je wilt dat de beoordelaar meeweegt."

Velden voor het herbeoordelingsformulier

  • Volledige naam en e-mailadres
  • Functie en vacaturenummer
  • Datum en tijd waarop de afwijzing binnenkwam
  • Reden voor het verzoek om herbeoordeling, vrij in te vullen
  • Aanvullende context voor de beoordelaar, optioneel

Interne afspraken voor recruiters

Bevestig de ontvangst van een verzoek binnen 2 werkdagen. Rond de herbeoordeling binnen 5 werkdagen na die bevestiging af. Communiceer de uitkomst schriftelijk. Leg het verzoek vast, plus wie het heeft beoordeeld, wat die persoon heeft meegewogen en wat eruit kwam, in je ATS of in een apart dossier.

Stap 5, loop de randgevallen in je proces na

Check deze vier situaties tegen je huidige inrichting voordat je je compliance afvinkt.

  • Scoredrempels die stilletjes blokkeren. Krijgt een kandidaat onder de grens gewoon geen bericht meer, dan is dat een afwijzing zonder kennisgeving. Dat moet je oplossen.
  • Meerstapsprocessen waarin een vroege stap beslissend is. Bepaalt een geautomatiseerde voorselectie wie een recruiter ooit te zien krijgt, dan valt het echte besluit eerder dan je denkt.
  • Automatische berichten die neerkomen op een afwijzing. Een chatbot of WhatsApp-bericht met "we gaan niet verder met je sollicitatie" is een afwijzing, wat er daarna in je ATS ook gebeurt.
  • Afspraken met leveranciers. Werk je met een extern assessmentplatform, controleer dan of je verwerkersovereenkomst artikel 22-verzoeken dekt en of de leverancier een herbeoordelingsproces ondersteunt.

Gebruik je SmartChat en de assessments van Selection Lab, breng dan precies in kaart waar in je ingerichte flow het definitieve afwijzingsmoment zit. De kandidaatreis loopt van intake via chat naar assessment, rolmatch en uitnodiging, en kandidaatdata wordt binnen de EU verwerkt in Frankfurt. Waar de automatisering kandidaten zelf doorzet naar een gesprek, wordt de artikel 22-vraag het scherpst bij de uitgang voor wie niet doorgaat. Controleer bij je implementatie of de menselijke tussenkomst daar actief staat.

Over de bredere privacykant lees je meer in onze blog over de AVG en AI in recruitment. Over de eisen aan het systeem zelf gaat onze blog over de EU AI Act en recruitment.

Veelgestelde vragen over artikel 22 AVG en automatisch afwijzen

Mag ik een kandidaat automatisch afwijzen op een assessmentscore?
Niet zonder waarborgen. Is het besluit uitsluitend geautomatiseerd en raakt het de kandidaat aanzienlijk, dan geldt artikel 22 AVG. Je hebt dan een grondslag nodig plus het recht op menselijke tussenkomst, het recht om je standpunt kenbaar te maken en het recht om het besluit aan te vechten.

Wanneer is een besluit uitsluitend geautomatiseerd?
Als er geen mens is die de uitkomst met genoeg tijd, informatie en bevoegdheid kan terugdraaien voordat die definitief wordt. Een recruiter die op basis van een stoplichtje op afwijzen klikt, telt niet als betekenisvolle menselijke tussenkomst.

Telt een afwijzing op een assessmentscore als een aanmerkelijk gevolg?
Vrijwel altijd. De kandidaat komt geen ronde verder en verliest daarmee toegang tot de baan. Het Hof van Justitie bevestigde op 7 december 2023 in zaak C-634/21 dat een geautomatiseerd vastgestelde waarschijnlijkheidsscore onder artikel 22 kan vallen als een derde partij daarop zijn besluit baseert.

Kan ik toestemming van de kandidaat als grondslag gebruiken?
In theorie wel, in de praktijk zelden. Toestemming moet vrij gegeven zijn en de verhouding tussen werkgever en sollicitant is ongelijk. Noodzaak voor het sluiten of uitvoeren van een overeenkomst is in voorselectie meestal de passender grondslag.

Wat moet ik vastleggen over een geautomatiseerde afwijzing?
Welke uitzondering je gebruikt, wie de herbeoordeling doet, wat die persoon heeft meegewogen en wat de uitkomst was. Leg dat per verzoek vast in je ATS of in een apart dossier, zodat je het kunt laten zien als een kandidaat het besluit aanvecht of de Autoriteit Persoonsgegevens ernaar vraagt.

Conclusie

Artikel 22 AVG verbiedt automatisering in je selectieproces niet. Het verbiedt wel dat een score in zijn eentje iemands sollicitatie beëindigt. De toets is kort. Is het besluit uitsluitend geautomatiseerd, en raakt het de kandidaat aanzienlijk? Dan heb je een grondslag nodig en drie waarborgen die echt werken.

Test je inrichting daarna met een proefgeval. Zet een afwijzing in gang, controleer of het bericht met de juiste passage aankomt, dien via je eigen formulier een verzoek om herbeoordeling in en kijk of dat bij de juiste persoon terechtkomt met de juiste informatie. Leg de uitkomst vast en zet een herinnering om opnieuw te testen zodra je assessmentconfiguratie of je ATS-proces verandert.

Voor de tekst en de uitleg zelf blijven de richtsnoeren van de EDPB over geautomatiseerde individuele besluitvorming en profilering en artikel 22 AVG de bron.